Flexibel onderwijs maakt studeren mogelijk voor mensen die overdag werken, een gezin hebben of in wisselende diensten draaien. Online modules, deeltijdtrajecten en tentamens op eigen tempo verlagen de drempel. Het nadeel zit aan de andere kant van die vrijheid: zonder vast rooster bepaalt niemand anders wanneer er gestudeerd wordt.
Wie op vrije momenten wil studeren, merkt al snel dat die momenten zelden vanzelf komen. Werk loopt uit, er komt iets tussen, en de module die in drie maanden af moest, staat na zes maanden nog open. De oplossing zit zelden in meer discipline alleen. Een werkbare structuur en inzicht in de eigen manier van leren helpen meestal meer.
Een rooster maken dat niemand oplegt
Een eerste stap is studietijd behandelen als een afspraak. Vaste blokken van bijvoorbeeld negentig minuten op dezelfde dagen van de week werken beter dan het voornemen om te studeren 'als er tijd is'. Daarbij helpt het om per blok een concreet doel te noteren: een hoofdstuk samenvatten, twintig oefenvragen maken, een eerste versie van een paragraaf schrijven. Een vaag doel als 'aan de module werken' nodigt uit tot uitstellen, omdat onduidelijk blijft wanneer het werk af is.
Uitstellen begrijpen in plaats van bestrijden
Uitstelgedrag wordt vaak afgedaan als luiheid, maar heeft meestal andere oorzaken: onzekerheid over de opdracht, een te hoge lat of vermoeidheid na een werkdag. Stress, slaap en beweging hebben invloed op hoe makkelijk leren verloopt. Wie na een drukke dienst nog twee uur wil leren, vraagt veel van een hoofd dat al vol zit. Soms levert een kort blok in de ochtend meer op dan een lange avond.
Die gedachte, eerst begrijpen waarom iets lastig is en dan pas aan de aanpak sleutelen, is het vertrekpunt van de methode die Next Level Studentencoaching heeft ontwikkeld. De Next Level Methode verbindt wetenschappelijke kennis over leren, motivatie, zelfregulerend leren, effectieve leerstrategieën en de invloed van stress op leren met jarenlange ervaring in de begeleiding van leerlingen en studenten. De basis ligt in promotieonderzoek aan de Universiteit Leiden naar samenwerkend leren en in de praktijk als studentencoach en scriptiebegeleider. Een vast programma is het niet: de begeleiding begint bij de kwaliteiten en de vragen van de student zelf.
Grote opdrachten in stappen
Flexibel studeren eindigt vaak met een groot werkstuk of een scriptie. Juist daar gaat het zonder rooster snel mis, omdat onderzoek doen, schrijven en feedback verwerken lange tijd door elkaar lopen. Het helpt om het werk vooraf op te delen in fasen met een eigen einddatum en na elke fase kort te bekijken wat werkte en wat niet.
Op nextlevelstudentencoaching.nl staan de vormen van begeleiding naast elkaar: voor middelbare scholieren, eerstejaarsstudenten, studenten en scriptiebegeleiding. Bij studenten gaat het onder meer om uitstelgedrag, perfectionisme, een hoge werkdruk en moeite met plannen. Bij de scriptiebegeleiding is er aandacht voor zowel de inhoud van het onderzoek als het proces. De invulling wordt afgestemd op leeftijd, opleiding en hulpvraag.
Evalueren per maand
Een laatste gewoonte die bij flexibel studeren goed werkt, is een maandelijkse evaluatie van tien minuten. Hoeveel geplande blokken zijn doorgegaan, welke vielen weg en waarom? Met die gegevens wordt het rooster steeds realistischer. Een planning die past bij de werkelijke week, is langer vol te houden dan een ideaalbeeld dat na twee weken al is losgelaten.